Yapay zekânın insanlarla ilgili kararlarda kullanılması tartışıldığında konu genellikle iki uçta ele alınıyor. Bir tarafta, insanlardan daha objektif karar vereceği düşünülen algoritmalar var. Diğer tarafta ise insanla ilgili hiçbir kararın makinelere bırakılmaması gerektiğini savunanlar.

Ben bu ikisinin arasında daha önemli bir alan olduğunu düşünüyorum.

Asıl soru, “Kararı insan mı versin, yapay zekâ mı?” değil. Daha doğru soru şu olabilir: İnsanların verdiği kararların kalitesini nasıl artırabiliriz?

İnsan muhakemesi sandığımız kadar kusursuz değil. Birini değerlendirirken ilk izlenimimizden, karşımızdakinin bize ne kadar benzediğinden, daha önce yaşadığımız deneyimlerden ve hatta değerlendirmeyi yaptığımız günkü ruh halimizden etkilenebiliyoruz.

Bunun karşısında yapay zekâyı tamamen objektif bir hakem olarak görmek de aynı derecede sorunlu. Çünkü bir AI sistemi kendisine verilen veri, tanımlar, modeller ve varsayımlar kadar iyi olabilir. İnsanların ürettiği önyargıları öğrenebilir, hatta onları daha büyük ölçekte tekrar edebilir.

Bu nedenle AI'ı karar verici olarak değil, karar desteği olarak konumlandırmanın daha sağlıklı olduğunu düşünüyorum.

İyi tasarlanmış bir sistem, insanın göremediği örüntüleri gösterebilir. Farklı değerlendirmelerde ortaya çıkan davranışları karşılaştırabilir. Bir kişinin söylediği şeyle başka bir durumda yaptığı şey arasındaki tutarlılığı inceleyebilir. Değerlendiricinin gözünden kaçabilecek kanıtları görünür hale getirebilir.

Ama bütün bunlardan sonra hâlâ bir insanın bağlamı anlaması gerekir.

Çünkü insan davranışı hiçbir zaman yalnızca veriden ibaret değildir.

Bir yöneticinin zor bir toplantıda sessiz kalması, düşük liderlik becerisi anlamına gelebilir. Başka bir durumda ise bilinçli şekilde ekibine alan açması anlamına gelebilir. Aynı davranışın anlamı bağlama göre tamamen değişebilir.

Yapay zekânın gücü büyük miktarda kanıtı işleyebilmesinde. İnsanın gücü ise anlamlandırabilmesinde.

Bence geleceğin iyi değerlendirme sistemleri bu iki gücü birbiriyle yarıştırmayacak.

Tam tersine birbirlerini denetlemelerini sağlayacak.

AI insanın göremediğini gösterecek.

İnsan da AI'ın anlayamadığı bağlamı sorgulayacak.

Bu nedenle yapay zekânın insanlarla ilgili kararlardaki en önemli katkısının karar vermek değil, kararlarımızdan biraz daha az emin olmamızı sağlamak olabileceğini düşünüyorum.

Çünkü bazen iyi karar vermenin ilk şartı daha fazla bilgi sahibi olmak değil, kendi muhakememizin sınırlarının farkında olmaktır.